Direct Air Capture (DAC): Wat is het en welke rol speelt het in de energietransitie?

Wat is Direct Air Capture?

Direct Air Capture (DAC) is een techniek die CO₂ rechtstreeks uit de omgevingslucht haalt. Dat klinkt als toekomstmuziek maar het is een techniek die al bestaat en wordt toegepast. Volgens sommige deskundigen kan DAC een belangrijke aanvullende oplossing zijn in de strijd tegen klimaatverandering.

Voor de energietransitie biedt DAC twee grote voordelen:

• Het verwijdert aanwezige uitstoot die al in de lucht (atmosfeer) hangen.
• Het levert schone CO₂ op. De CO₂ die uit de lucht gehaald wordt kan door de industrie, kassen of raffinaderijen worden gebruikt als bouwstof.

Hoe werkt Direct Air Capture?

DAC maakt gebruik van ventilatoren die lucht langs speciale filters of vloeistoffen leiden waaraan de CO₂ vastplakt. Het proces bestaat uit drie stappen:

1. Adsorptie: CO₂ opvangen

De lucht stroomt langs de leidingen/filters, die alleen CO₂-moleculen vasthouden. De rest van de lucht stroomt door.

2. Desorptie: CO₂ vrijmaken

Door warmte of vacuüm te genereren laat het materiaal (leidingen/filters) de CO₂ weer los. Dit levert een geconcentreerde stroom van CO₂ op.

3. Compressie en opslag of hergebruik

De CO₂ wordt samengeperst (compressie) en vervolgens:

• ondergronds opgeslagen, in lege gasvelden of
• hergebruikt in producten zoals synthetische brandstoffen, bouwmaterialen of CO₂‑toevoer voor glastuinbouw.

Wordt DAC al toegepast?

Ja. Er lopen momenteel wereldwijd enkele projecten. Wel moet er genoemd worden dat geen van deze projecten op grote schaal CO₂ kan opslaan; het zijn voornamelijk nog pilotprojecten. De techniek is nog volop in ontwikkeling op het gebied van efficiëntie en kosten. Er zijn wereldwijd en in Nederland verschillende projecten actief:

Internationale initiatieven

• Climeworks (IJsland) - vangt jaarlijks 4.000 ton CO₂ af en slaat deze op in gesteente.
• Sirona Technologies (Midden-Oosten) - gebruikt zonne-energie om lucht langs filters te leiden, een volledig emissievrije vorm van DAC. Slaat jaarlijks zo'n 300 ton op, met plannen om 3.000 ton per jaar te bereiken.

Nederlandse ontwikkelingen

• SkyTree - een spin-off van ESA, ontwikkelt DAC‑systemen voor lokale CO₂‑productie, bijvoorbeeld voor glastuinbouw.
• WUR (Bleiswijk) - test sinds 2024 meerdere DAC‑installaties om te onderzoeken hoe de techniek kan helpen bij een fossielvrije CO₂‑voorziening voor de tuinbouw.

Waarom DAC belangrijk kan zijn voor de energietransitie

Powerplay laat zien dat de energietransitie draait om meerdere tactieken/oplossingen tegelijk: besparen, elektrificeren, flexibiliseren én duurzame moleculen inzetten. Tegelijkertijd laat de game zien dat elke technologie zowel voordelen als nadelen heeft. DAC kan bijdragen aan een klimaatneutraal energiesysteem, maar is dat de hoge kosten waard? Er zijn namelijk ook veel andere oplossingen beschikbaar.

Conclusie

Direct Air Capture is een veelbelovende, maar nog erg dure techniek. Het kan helpen om restemissies te verwijderen, duurzame CO₂ te leveren en de energietransitie toekomstbestendig te maken. In Powerplay ontdek je of DAC past binnen een realistisch, feitelijk energiemodel en hoe deze techniek ingezet kan worden om CO₂-uitstoot te verlagen.